کاربر گرامی به وب سایت دادسرا یار خوش آمدید | برای استفاده کامل از امکانات سایت عضو یا وارد شوید

سهم ارث چیست

شما در حال مشاهده مطلب مذکور در بخش بلاگ سایت می باشید

سهم ارث چیست

سهم ارث چیست

سهم ارث چیست

سهم ارث چیست

سهم ارث چیست

به نوشته دادسرایار

خداوند در قرآن کریم می فرماید همه آسمان و زمین تنها ملک اوست و انسان فناناپذیر به ناچار آنچه را ملک خود تلقی کرده روزی از دست خواهد داد.
با فوت یک نفر و رجعت او به سمت دنیای باقی ، پس از اینکه برای آن شخص بیان و نزدیکان او از مراسم عزاداری فارغ گشتند نکته بسیار مهمی که باعث ایجاد روابط حقوقی جدید بین بازماندگان می گردد تقسیم سهم الارث متوفی می باشد
مبحث سهم الارث در حقوق ایران برگرفته از منابع استنباط فقهی و قرآن کریم می باشد که مقررات آن تبیین گردیده است
بسیاری از قوانین و مقررات در خصوص سهم الارث در قرآن کریم و شرع مقدس بیان گردیده است و قوانین جاری کشور نیز در این خصوص بر مبنای موارد شرعی پایه ریزی شده است.
قانون مدنی در ماده ۸۶۱ به بعد در فصول مختلف به این مهم پرداخته ، در این مقوله سعی می نماییم به طور مختصر بخشی از این مقررات را جهت آشنایی شما مخاطبین محترم به صورت ساده بیان نمایم

تحقق ارث و سهم ارث

شخص تا زنده است مالک اموال خویش می باشد ولی همین که فوت کند به ورثه او منتقل می‌گردد
انسان نسبت به ثلث مال خود ، حق هرگونه تصرفی در حال حیات خود راجع به بعد از وفات را دارد و می تواند نسبت به آن وصیت کند
ماده ۸۶۷ قانون مدنی عنوان داشته ارث به موت حقیقی یا به موت فرضی مورث تحقق پیدا می‌کند مقصود از موت حقیقی مذکور در این ماده آن است که تاریخ فوت معلوم و معین باشد اعم از این که موت به وسیله یک حادثه یا به وسیله بیماری اتفاق افتاده باشد موت فرضی آن است که اصلاً زمان وفات مجهول باشد یا هیچ گونه اثری از آن فرد نباشد مثلا ، عده ای در کشتی غرق شوند یا بر اثر زلزله فردی مفود الاثر شود در این موارد نیز دادگاه با وجود شرایطی و پس از گذشت زمان و مدت خاص، حکم موت فرضی را صادر می کند پس از صدور حکم موت فرضی برابر قانون وراث می‌توانند تقاضای تقسیم ترکه و تقسیم سهم الاررث خود را بدهند.
ترکه به معنای هر آنچه از میت به جا مانده است می باشد

پرداخت دیون متوفی قبل از تقسیم سهم ارث

ماده ۸۶۸ قانون مدنی استقرار مالکیت وارثان را منوط به پرداخت دیون و ادای حقوقی می داند که بر دین متوفی بوده است
مستند این حکم آیه یازدهم سوره شریفه نسا و آیه دوازدهم همان سوره است که خداوند متعال در این دو آیه ارث بردن از متوفی را پس از پرداخت دیون مقرر نموده است.
علاوه بر پرداخت دیون متوفی قبل از تقسیم موارد ذیل نیز از ترکه متوفی کسر میگردد

۱ قیمت کفن و دفن میت
۲ وصایای میت تا حداکثر یک سوم ترکه

 پرداخت دیون متوفی در قانون امور حسبی

قانون امور حسبی مصوب سال ۱۳۱۹ در ماده ۲۲۵ به بعد مقرر داشته
دیون و حقوقی که به عهده متوفی است بعد از هزینه کفن و دفن و تجهیز و سایر هزینه‌های ضروری از قبیل هزینه حفظ و اداره ترکه باید از ترکه داده شود

در این قانون آمده است ورثه ملزم نمی باشند غیر از ترکه ، چیزی به بستانکاران بدهند و اگر ترکه برای ادای تمام دیون کافی باشد ترکه مابین تمام بستانکاران آنها تقسیم می شود.
در موقع تقسیم به موجب قانون و به شرح ذیل و به ترتیب طبقات ، طلب کاران دارای حق تقدم نسبت به یکدیگر دارند.

طبقات ارث و سهم ارث

طبقه اول

حقوق خدمه خانه تا سال آخر قبل از فوت ، حقوق خدمتگزاران متوفی و دستمزد کارگرانی که روزانه یا هفتگی از متوفی مزد می‌گرفته‌اند برای مدت سه ماه قبل از فوت

طبقه دوم

طلب اشخاصی که مال آنها به عنوان ولایت یا قیمومت تحت اداره متوفی بوده ، نسبت به میزانی که متوفی از جهت ولایت یا قیمومت مدیون شده است

طبقه سوم

طلب پزشک و دارو فروش و مطالباتی که صرف مداوای متوفی و خانواده اش در ظرف یک سال قبل از فوت رسیده است

طبقه چهارم
نفقه زن و مهریه زن

طبقه پنجم

سایر بستانکاران

بنابر آنچه گفته شد مشخص می گردد تقسیم سهم الارث پس از پرداخت مطالبات کلیه افراد فوق و سایر مواردی است که در قوانین دیگر بیان شده است امکان پذیر است شاید این تصور پیش آیدکه چگونه افراد ارث بر می‌توانند قبل از تقسیم نسبت به این امور آگاهی یابند و مطمئن شوند که متوفی دیگر بدهی ندارد

در این خصوص قانون تکلیف را مشخص نموده در قوانین مختلف بیان کرده است که هر یک از وراث می تواند پس از فوت متوفی از مراجع ذیصلاح درخواست گواهی انحصار وراثت نماید
مرجع ذیصلاح در این امر ، هم اکنون شورای حل اختلاف می باشد که برابر مقررات و ضوابط خاصی که در این خصوص وجود دارد اقدام به تحریر ترکه ، و سایر موارد مرتبط با تقسیم می نماید.
شورای مزبور قبل از انجام این امور و صدور گواهی انحصار وراثت و قبل از تعیین نمودن و تقسیم سهم الارث ازطریق ضوابط خاص اعم از روزنامه و غیره نسبت عدم بدهی متوفی اطمینان حاصل می نماید

موجبات ارث و طبقات مختلف ارث بر

برابر قانون مدنی افراد با رابطه نسبی و سببی از یکدیگر ارث می برند
ماده ۸۶۲ قانون مدنی عنوان می دارد اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند سه طبقه هستند

پدر و مادر و فرزندان متوفی و تمام نوه ها و نبیره های متوفی و در اصطلاح اولاد اولاد
طبقه دوم شامل اجداد و برادر و خواهر و فرزندان آنها می باشد
طبقه سوم نیز شامل عموها و عمه ها ، خاله ها ، دایی ها و همچنین فرزندان آنها می باشد

لازم به ذکر است این طبقه بندی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد زیرا در صورتی که حتی یک نفر از افراد طبقه اول وجود داشته باشند به هیچ وجه ارثی به طبقه بعد نخواهد رسید زمانی ما مجاز هستیم ارث را به طبقات بعد منتقل نماییم که حتی یک نفر از طبقه قبل وجود نداشته باشد
ماده ۸۶۳ قانون مدنی این امر صحه گذاشته است داشته و عنوان می دارد طبقه بعد وقتی ارث می برند که از وارث این طبقه قبل کسی نباشد

آنچه گفته شد بردن ارث طریق نسب می باشد اما افراد دیگری نیز با وجود طبقات فوق و در کنار آنها از طریق سبب ارث می برند ارث بردن زن و شوهراز یکدیگر به این طریق می باشد

سهم ارث چیست

سهم ارث چیست

موانع ارث و سهم ارث

گاه در اختلافات خانوادگی بر اثر عصبانیت گاهی می شنویم که یک پدر به فرزند خود می گوید تو را از ارث محروم می‌نمایم
. این حرف تا چه اندازه صحیح است. ، آیا با فوت آن پدر به صرف گفتن این جمله یا حتی نوشتن مکتوبه ای آن فرزند محروم از ارث می گردد
در زیر به برخی از موانع ارث بردن اشاره می نماییم

قتل و سهم ارث

ماده ۸۷۵ قانون مدنی شرط وراثت را زنده بودن در حین فوت مورث می داند و تنها موردی که در مثال فوق سبب مانع شدن ارث بردن می گردد قتل است
بدین معنا که اگر فرزند پدر خود را بکشد دیگر ازاو ارث نخواهد برد
در سایر طبقات ارث بر نیز همین حکم جاری و ساری است
ماده ۸۸۰ قانون مدنی عنوان داشته است قتل از موانع ارث است بنابراین اگر کسی مورث خود را عمداً بکشد از ارث بری ممنوع می شود اعم از اینکه قتل به مباشرت باشد یا به معاونت و مشارکت.

پس نه تنها قتل به مباشرت توسط خود شخص وی را از بردن ارث محروم می‌کند حتی اگر معاونت یا مشارکت در قتل از جانب وی ثابت شود مانع ارث بردن او می شود
فلسفه و حکمت این حکم آن است که مورث برای استفاده سریع تر از مال متوفی اقدام به قتل او نکنند و اگر مورث خود را کشتند از ارث محروم گردند.
لازم به توضیح است، قتلی مانع ارث است که به ناحق باشد
اما اگر وارث به عنوان قصاص قاتل پدر خود را بکشد این موجب محرومیت از ارث نخواهد بود مثلاً دایی فردی پدر او را بکشد در این جا اگر آن فرد حکم قانون قصاص نماید  در این حالت از ارث دایی خود محروم نخواهد شد و در کنار سایرین مقررات و قوانین صاحب ارث شود

ماده ۸۸۱ قانون مدنی این موضوع را تایید نموده و بیان داشته در صورتی که قتل غیر عمدی یا به حکم قانون یا برای دفاع باشد مانع ارث بردن نخواهد شد

بنابراین پاسخ این سوال که در ابتدای با این مضمون عنوان گردید که اگر پدری به فرزند خود از روی عصبانیت بگوید تو را محروم از ارث می کنم صرف گفتن این جمله یا مکتوب کردن آن مانع ارث بردن آن فرزند نخواهد شد
مگر اینکه آن پدر در زمان حیات خود اموال خود را به نحو دیگری به شخص ثالثی منتقل نمایند. در این صورت دیگر مالی از متوفی باقی نمی ماندکه قابل تقسیم باشد که به آن فرزند برسد
مورد دیگری که پدر می‌تواند به استناد آن تا حدود ی خاص که در قانون یک سوم در نظر گرفته شده است فرزند را از ارث محروم نمایند وصیت است که البته وصیت زاید بر ثلث نیز نافذ نمی باشد.

بیشتر بخوانید: شورای حل اختلاف زاهدان

تاثیر کفر در ارث و سهم ارث

ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی می‌گوید
کافر از مسلمان ارث نمی برد و اگر در بین بررسی سهم توبای کافری مسلم باشد ارث نمی برند اگر چه از لحاظ طبقه و درجه مقدم بر مسلم باشند
کفر و ایمان در زمان تحقق ارث معیار است پس اگر راستی بعد از تملک ترکه و پیش از تقسیم آن کافر شوند از ارث محروم نمی گردند
در فقه اگر خویشاوندی کافر پیش از تقسیم ترکه، اسلام آورد به زمره وارثان می پیوندد و در همان مقام قرار می گیرد که سزاوار وارث مسلمان است
لازم به ذکر است مسلمان از کافر ارث می برد .

اگر فرزند مسلمان کافر شود و نواده های او مسلمان باشد و نواده ها از پدربزرگ ارث می برند و صاحب تر که خویشان دورتر می‌شوند ، هرچند قائم مقامی از پدر کافر باشد طلاق لعان که نوعی از انواع طلاق است سبب محرومیت زن و شوهر از ارث بردن از هم دیگر می شود ولد الزنا نیز از مواردی است که باعث می شود ولد الزنا از پدر و مادر و اقوام آن ارث نبرد

نتیجه مقاله  ارث و سهم ارث

موضوع ارث و قوانین و مقررات حاکم بر آن که در قوانین جاری و ساری کشور به لحاظ اهمیت موضوع به طور مفصل ساخته شده است
مسائل مختلف ارث ، یکی از پیچیده ترین موارد و موضوعات حقوقی می باشد که در این مقوله سعی گردید به طور خلاصه برخی از این موارد به زبان ساده برای آشنایی کلی شما عزیزان مطرح گردد.
بررسی تخصصی سهم الارث طبقات مختلف نیازمند نیازمند آشنای اولیه با مقولات حقوقی و آشنایی مفهوم کلماتی مانند، اخوه ابی ، کلاله ابی ، کلاله ابوینیو غیره می باشد که پرداختن به آن خارج مجال این نوشته است.
.سهم ارث چیست

ارسال دیدگاه

کاربر عزیز برای ارسال دیدگاه ابتدا باید عضو یا وارد شوید

عضویت / ورود
 
دیدگاه ها
این مطلب نظری ندارد