کاربر گرامی به وب سایت دادسرا یار خوش آمدید | برای استفاده کامل از امکانات سایت عضو یا وارد شوید

خیار حیوان و شرایط حاکم بر آن-کاربردی

شما در حال مشاهده مطلب مذکور در بخش مقالات سایت می باشید

با شما تماس میگیریم

خیار حیوان و شرایط حاکم بر آن-کاربردی

خیار حیوان و شرایط حاکم بر آن-کاربردی

خیار حیوان چیست؟

به نوشته دادسرایار در مقاله خیار حیوان چیست؟

دادسرایار 24 ساعته در خدمت شماست حتی روز های تعطیل

021-91-01-61-52

برابر ماده «398» قانون مدنی.« اگر مبیع حیوان باشد مشتري تا سه روز از حین عقد اختیار فسخ معامله را دارد »  

قانون مدنی به پیروي از نظر اکثریت  علمای مذهب تشیع حق فسخ را صرفا  جهت مشتري آن هم فقط  زمانی  که مبیع حیوان  بوده باشد  معتبر دانسته است . در فقه بر مبنای امامیه چند نظر دیگر نیز وجود دارد :

-1 در صورتی که ثمن حیوان باشد بایع داراي حق فسخ خواهد بود هم چنانی که هرگاه مبیع حیوان باشد مشتري حق فسخ دارد .

-2 در بیع حیوان، بایع مانند مشتري میتواند در ظرف سه روز بیع را فسخ کند اگر چه ثمن حیوان نباشد. خیار حیوان در مبیع مشخص و کلی جاري میباشد زیرا اطلاق ماد بالا اقتضاء شمول را مینماید و موجبی براي اختصاص آن به مبیعخارجی نیست. فقهاي امامیه تصریحی راجع باین امر ننموده اند و فقط از کتاب جواهر الکلام استظهار میشود که خیار حیوان اختصاص ببیعی دارد که مبیع آن عین خارجی است. کلمۀ حیوان مذکور در ماده مطلق است و شامل هر یک از حیوانات میشود، بنابراین فرقی نخواهد داشت که مبیع از حیوانات بزرگ مانند گاو، و شتر، اسب، گوسفند و بز باشد یا از حیوانات کوچک مانند مرغ، کبوتر، ماهی و کرم ابریشم، زنبور عسل و امثال آن، ولی حیوان باید زنده باشد زیرا اطلاق حیوان متصرف بزنده است، بدین جهت خیار حیوان در بیع ماهی دودي و شکار پس از کشته شدن جاري نمی گردد. مدت خیار حیوان سه روز از تاریخ انعقاد عقد بیع میباشد، بدین نحو که پس از عقد بلافاصله تا انقضاء، سه روز مشتري میتواند عقد قانون آئین دادرسی مدنی بیست و چهار ساعت تمام محسوب میشود، فسخ نماید. مثلا اگر عقد  ساعت ده صبح روز شنبه واقع شده باشد حق خیار حیوان تا ساعت ده روز سه شنبه باقی خواهد بود. مشتري در یک زمان میتواند داراي خیار فسخ بدو جهت یکی خیار مجلس و دیگري خیار حیوان باشد، زیرا اجتماع اسباب مختلفه حقوقی در آن واحد مانعی نخواهد داشت.

 شرایط و موارد مربوط به خیار حیوان

چنان که گفته شد در خیار حیوان  برابر مادة ۳۹۸ اگر مبیع حیوان باشد مشتری تا سه روز از حین عقد اختيار فسخ معامله را دارد.

در شرح این ماده چند امر محتاج به تذکر است.

1-    آنکه در معامله حیوان برای کدام يك از متعاملین می باشد.

2-     - مبدا و منتهای خیار حیوان از چه تاریخ شروع و چه وقت تمام می شود.

3-     چه چیز موجب سقوط می گردد.

نسبت به قسمت اول مشهور بين فقهاء خیار حیوان مخصوص به مشتری است اعم از آنکه عوض حیوان باشد یا غیر آن، مثل آنکه گاوی را به اسبی بفروشند یا به پانصد تومان، در هر دو صورت فقط مشتری خیار دارد و اما اگر ثمن حيوان باشد و مبيع غیر آن، مثل آنکه يک خروار گندم بفروشد به يك گاو در چنین صورتی مطابق فتوای مشهور خیاری نیست ولی حق آن است که هر کس به او حيوان منتقل شده خواه مشتری باشد و خواه بایع و یا هر دو دارای خیار می باشند .

- در ثبوت این خیار فرقی بین اقسام و اصناف آنها نیست کوچک باشد یا بزرگ، کره باشد یا کاری، حتی در زنبور عسل و کرم ابریشم و زالو و امثال آنها نیز این  خیار می باشد و شرط در ثبوت این خیار آن است که مقصود از معامله حیوان نگاهداری آنها ولو در مدت کمی باشد. ولی مثل ماهی که غالبا به عنوان حیوان فروخته نمی شود بلکه از نظر گوشت آن خرید و فروش می گردد و نیز صیدی که مشرف به موت است ثبوت خیار در مورد آنها بعید است.

و اما امر دوم در ضمن بیان چند امر توضیح می گردد.

(1) مبدأ این خیار بعد از تمام شدن عقد است نه پس از انقضاء خیار مجلس، بنابراین تا متبایعین در مجلس عقد هستند خیار مجلس و خیار حیوان تداخل می نمایند . مانند آنکه در یک اطاق کشتی و یا یك  کوپه قطار خیار مجلس باقی خواهد بود .

2- پایان  این خیار انتهای روز سوم است به این معنی که سه روز مدت خیار است، لذا اگر مقارن طلوع آفتاب معامله واقع شد انتهای خیار غروب روز سوم است و در شب وسط داخل در زمان خیار است نه از باب آن که شب داخل در مفهوم  باشد بلکه از این لحاظ است که خیار در مدت سه روز استمرار دارد و بالند شبهای وسط قاطع نخواهد بود ولی شب بعد از روز سوم چون مدت منقضی شده خار خواهد بود، و اگر عقد در شب واقع شد با آنکه شب داخل در مدت خیار است در عین حال باید سه روشنائی روز تمام شود و آن مقدار از شب که باقی بوده از سه روز کسر نخواهد شد چنانچه اگر عقد در اثناء روز واقع شود مثل آنکه اول ظهر واقع شد خیار حیوان تا ظهر روز چهارم تمام می شود.

نتیجه گیری در مقاله خیار حیوان و شرایط حاکم بر آن-کاربردی

نکته مهمی که می توان به آن اشاره نمود  در شرایط از بین رفتن یا اسقاط  این خیار است  و آن چند امر است.:

1- شرط سقوط آن در ضمن عقد به عمل آید ولو از بعض از آن باشد، مثل آن که شرط سقوط یك روز یا دو روز یا چند ساعت از آن مدت بشود.

۲- اسقاط صاحب خیار بدون شرط بعد از عقد.

۳- انقضاء سه روز به طوری که اشاره شد.

۴- تصرف صاحب خیار در حیوانی که منتقل به او شده خواه تصرف ناقل مثل فروش یا باقی نظیر سواری و امثال آن، ولی تصرفی که حاکی از رضایت به معامله باشد و هرگاه تصرف برای آزمایش و امتحان شد موجب سقوط خیار نیست و نیز دوشیدن کاو و گوسفند برای امتحان اندازه شیر مسقط خيار نمی شود مگر آنکه زائد از حد معمولی امتحان باشد و دلیل بر مسقط بودن این نوع تصرف روایاتی است از جمله این خبر که قسمتی از آن ذی" درج می شود .

في الرجل اشتری دابة من رجل فاحدث فيها من اخذ المحافر او نعلها او رکب  ظهرها فراسخ اله ان يردها في الثلثه ايام التي له فيها الخيار بعد الحدث الذي يحدث ها او الرکوب الذي يركبها فوقع اذا احدث فيها حدثا فقد وجب الشراء) یعنی شخصی از دیگری حیو انی خرید و در آن تصرفاتی کرد، مانند تراشیدن سم آن یا نعل کردن یا سوار شدن بر آن، آیا می تواند قبل از تمام شدن سه روز که مدت خیار است رد نماید در جواب می فرماید بعد از تصرف بیع لازم و حق فسخ ندارد .

بیشتر بخوانید: فروش مال مشاع چیست؟

بیشتر بخوانید: شورای عالی امنیت ملی چیست؟

بیشتر بخوانید: فک رهن چیست؟

نویسنده:

    این مطلب توسط آقای مهدی حنیور به نگارش رسیده است.

ارسال دیدگاه

کاربر عزیز برای ارسال دیدگاه ابتدا باید عضو یا وارد شوید

عضویت / ورود
 
دیدگاه ها
این مطلب نظری ندارد
لینک های مرتبط
لینکی موجود نیست