کاربر گرامی به وب سایت دادسرا یار خوش آمدید | برای استفاده کامل از امکانات سایت عضو یا وارد شوید

سیر تا پیاز جرم جعل اسناد رسمی و جعل اسناد عادی-کاربردی

شما در حال مشاهده مطلب مذکور در بخش مقالات سایت می باشید

سیر تا پیاز جرم جعل اسناد رسمی و جعل اسناد عادی-کاربردی

سیر تا پیاز جرم جعل اسناد رسمی و  جعل اسناد عادی-کاربردی

جرم جعل اسناد رسمی و جعل اسناد عادی

به نوشته دادسرایار در مقاله جرم جعل اسناد رسمی و جعل اسناد عادی

دادسرایار 24 ساعته در خدمت شماست حتی روز های تعطیل

021-91-01-61-52

در این نوشته ما به جرم جعل سند میپردازیم نخست لازم است تعریفی از سند بدهیم و انواع سند ها را هم نام ببریم و در آخر به بررسی جرم جعل میرسیم.

به هر نوشته ای که برای ثابت کردن دعوا مورد استفاده باشد سند میگویند همان طور که گفتیم سند نوشته است پس همین جا متوجه میشیویم چیزی که نوشته و به طور کتبی نیست سند نیست.خوب شاید بپرسید یعنی چه؟ یعنی مثلا صدای ضبط شده ی کسی حکم سند ندارد و یا عکس خاصی سند به حساب نمی آید.وقتی خواهان دعوایی را انجام میدهد از او میخواهند سندی برای حرف هایش بیاورد  خواهان در صورت سند داشتن آن ها را به محضر دادگاه می آورد و دفاع خود را شروع میکند همچنین در مقابل خوانده هم اگر دارای سند و اسنادی باشد به آن ها رجوع میکند و دفاع میکند.

ما در حقوق ایران دو نوع سند داریم

اسناد رسمی

اسناد عادی

تلاش میشود که در ادامه شما با هر دو تعریف این اسناد به خوبی آشنا شوید این که اسناد به دو نوع تقسیم شده است مهم است چون ویژگی هایی که این دو سند دارا است با هم تفاوت دارد

سند رسمی چیست؟

اول به تعریف سند رسمی میپردازیم که از اهمیت بالایی برخوردار است به سندی رسمی گفته میشود که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا همچنین دفاتر اسناد رسمی یا زیر نظر مامورین رسمی بر اساس قانونی ایجاد شده باشد پس سند رسمی باید طبق شرایطی که نام بردیم ایجاد شده باشد که قابلیت عنوان سند رسمی به خود گیرد

سند عادی چیست؟

تعریف سند عادی بسیار ساده است اگر شرایطی که برای سند رسمی گفتیم در سندی نباشد پس آن سند یک سند عادی محسوب میشود

تفاوت سند رسمی و سند عادی

این طور که مشخص شد پس معلوم است سند رسمی با سند عادی تفاوت هایی دارند یکی از تفاوت هایی که چندی پیش گفتیم همین بود که سند رسمی زیر نظر مامورین صلاحیت دار ایجاد میشود اما سند عادی خیر.اما ما میخواهیم به با اهمیت ترین تفاوت آن ها در اینجا بپردازیم که این تفاوت مهم ربط به جرم جعل سند دارد.این که چه ادعا هایی راجب اسناد داده میشود مهم است مثلا در دعوایی سند ارایه میشود که حالا این سند یا عادی است یا رسمی حالا کسی که سند علیه او شده میتواند به آن سند ادعای تردید و شک داشته باشد که آیا این سند جعل است و یا آن را انکار کند در سندی که عادی باشد که راحت میشود این ادعا ها را انجام داد اما در سندی که رسمی است تنها میتوان ادعا به جعلی بودنش کرد یعنی در سند رسمی نمیشود ادعایی در خصوص تردید و انکار کرد و این تردید و انکار برای اسناد عادی است که مشکلی نیست و مجاز است این مورد های نام برده شده یک راه دفاع است که یک نوع دفاع شکلی است دفاع شکلی در مقابل دفاع ماهوی است دفاع ماهوی وقتی است که فرد سند را باطل حساب میکند و یا ادعا دارد معامله ای که راجب موضوع این سند است فسخ شده است.دفاع شکلی قسمت هایی مثل انکار/ تردید/ جعل دارد.در انکار چه اتفاقی می افتد؟ فرد در انکار حتی امضای خودش را انکار اعلام میکند و منکر امضای خودش میشود و بیان میدارد این امضای من نیست یا امضای من اصلا به این شکل نیست. برای تردید سند برای خود فردی که امضا گردیده و الان منکر آن است دعوا تشکیل نشده  برای قایم مقام او به عنوان مثال وراث او دعوا تشکیل شده است که در این جلسه ورثه به عنوان مثال میگویند نه این اصلا امضای پدر ما نیست.اما جعل سند موقعی است که فرد مدعی است مثلا کلمه اضافه ای در سند به چشم  میخورد که قبلا در سند نبوده است یا مدعی میشود کلمه ای در سند نیست یا پاک شده که قبلا وجود داشته است.

توضیح جرم جعل

همان طور که مستحضر هستید معنی لغوی جعل دگر گون کردن و منقلب بودن است. و همان طور که باز هم میدانید مفهوم حقوقی آن این است که قلب تقلب آمیز حقیقت به ضرر دیگری است و همچنین ساختن یا متغیر کردن نوشته همراه با نیرنگ و گول زدن برای جا زدن به حکم اصل است و این کار به زیان دیگری است. در قانون ما تعریف مشخص شده ای از جرم جعل انجام نشده است و فقط مصداق های آن ذکر شده است چند مورد از با اهمیت ترین مصداق های جرم جعل را نام میبریم:

تولید یا خلق کردن سند.

خراشیدن و همچنین تراشیدن سند.

متغیر کردن نوشته هایی که در سند است.

متغیر کردن تاریخ سند.

جعل کردن مهر و تقلید امضای سند.

الصاق یک نوشته به نوشته دیگر.

اگر شخصی که سند بر علیه اوست مدعی شود که در سند دست کاری شده و تغییری در سند صورت گرفته است یعنی دارد ادعای جعل سند میکند

ارکان جرم جعل اسناد

باید متذکر شد که جرم جعل مثل بسیاری از جرم های دیگر سه رکن اصلی دارد که شامل رکن مادی/ رکن معنوی/ و عنصر قانونی میشود.

رکن مادی جرم رفتار/ اوضاع و احوال/ و نتیجه را در بر میگیرد اوضاع و احوال در این جرم شامب موضوعاتی میشود از قبیل این که ساختن یا متغیر کردن باید تقلب آمیز باشد.یعنی باید بتواند اشخاص را به اشتباه بکشاند و اشخاص سندی که جعل شده را اصل تصور کنند.باید ذکر شود که همین که به اشتباه بیندازد کافی است و اصلا لازم نیست اشخاص به صورت کلی بی اشتباه بیفتند در حد همین که توانایی قابلیت را داشته باشند جرم جعل انجام شده است. بحث سومین قسمت در مورد عنصر مادی در خصوص نتیجه میباشد متوجه باشید این جرم نوعی جرم مطلق است یعنی احتیاجی به این که  حتما به افراد ضرر برسد نیست.

رکن معنوی هم یعنی به جز سو نیت عام که کاملا آگاه است به انجام آن یک سو نیت خاص هم داشته باشد که با همین سو نیت خاص است که باعث میشود تقلب و جعل را جای اصل زد.

عنصر قانونی هم هماند موادی میباشد که قانون گذار در مواد پانصد و بیست و سه تا پانصد و چهل و دو قانون مجازات اسلامی معین کرده است.

جعل اسناد از دو نوع است

جعل سند به صورت مادی است یا معنوی.جعل مادی سند هنگامی است که فرد یکی از مصداق های درون ماده پانصد و چهل و دو قانون مجازات اسلامی را انجام داده باشد به طور مثال به سند کلمه ای بیفزاید یا از سند کلمه ای را پاک کند لازم به ذکر است جرم جعل سند به دو حالت انجام میشود:

حالت اول تنها ادعا جرم جعل میباشد

حالت دوم ادعای جرم جعل با معین کردن فرد جعل کننده میباشد.

جعل مفادی یا همان جعل معنوی سند یک نوع جعل است فقط به وسیله کارمندان دولتی انجام میشود یعنی در شکل سند چیزی مورد تغییر نشده است ولی تنها سند بر عکس واقعیت آن انجام شده است.به این نکته دقت کنید جعل مفادی فقط برای سند های رسمی مطرح است.به این دلیل که در سند هایی که به شکل سند عادی هستند کاری به مامورین مربوطه و ذفاتر مربوطه نداریم طرفین خودشان سند را بین خود امضا کرده اند.

مجازات جرم جعل اسناد  بدین گونه است

در مواد 524 تا 536 قانون مجازات اسلامی مجازات های جرم جعل بیان گردیده است. باید گفت با اهمیت ترین قسمت جعل جعل در سند ها است که مشمول جعل در سند عادی و جعل در سند رسمی میشود

در اینجا مواد 524 الی 536 این قانون را ذکر میکنیم

ماده ۵۲۴

هر کس احکام یا امضاء یا مهر یا فرمان یا دستخط مقام رهبری و یا روسای سه قوه را به اعتبار مقام آنان جعل کند یا با علم به جعل یا‌تزویر استعمال نماید به حبس از سه تا پانزده سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۲۵

هر کس یکی از اشیای ذیل را جعل کند یا به علم به جعل یا تزویر استعمال کند یا داخل کشور نماید علاوه بر جبران خسارت وارده به‌حبس از یک تا ده سال محکوم خواهد شد:
۱ - احکام یا امضاء یا مهر یا دستخط معاون اول رئیس جمهور یا وزراء یا مهر یا امضای اعضای شورای نگهبان یا نمایندگان مجلس شورای‌اسلامی یا مجلس خبرگان یا قضات یا یکی از روسا یا کارمندان و مسوولین دولتی از حیث مقام رسمی آنان.
۲ - مهر یا تمبر یا علامت یکی از شرکتها یا موسسات یا ادارات دولتی یا نهادهای انقلاب اسلامی.
۳ - احکام دادگاهها یا اسناد یا حواله‌های صادره از خزانه دولتی.
۴ - منگنه یا علامتی که برای تعیین عیار طلا یا نقره بکار می‌رود.
۵ - اسکناس رایج داخلی یا خارجی یا اسناد بانکی نظیر برات‌های قبول شده از طرف بانکها یا چکهای صادره از طرف بانکها و سایر اسناد‌ تعهدآور بانکی.
تبصره - هر کس عمدا و بدون داشتن مستندات و مجوز رسمی داخلی و بین‌المللی و به منظور القاء شبهه در کیفیت تولیدات و خدمات از نام و‌علائم استاندارد ملی یا بین‌المللی استفاده نماید به حداکثر مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد.

ماده ۵۲۶

هر کس اسکناس رایج داخلی یا خارجی یا اسناد بانکی نظیر برات‌های قبول شده از طرف بانکها یا چکهای صادره از طرف بانکها و‌سایر اسناد تعهدآور بانکی و نیز اسناد یا اوراق بهادار یا حواله‌های صادره از خزانه را به قصد اخلال در وضع پولی یا بانکی یا اقتصادی یا بر هم‌زدن نظام‌ و امنیت سیاسی و اجتماعی جعل یا وارد کشور نماید یا با علم به مجعول بودن استفاده کند چنانچه مفسد و محارب شناخته نشود به حبس از پنج تا‌بیست سال محکوم می‌شود.

ماده ۵۲۷

هر کس مدارک اشتغال به تحصیل یا فارغ‌التحصیلی یا تاییدیه یا ریز نمرات تحصیلی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی‌داخل یا خارج از کشور یا ارزشنامه‌های تحصیلات خارجی را جعل کند یا با علم به جعلی بودن آن را مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت، به‌حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد.
‌در صورتی که مرتکب، یکی از کارکنان وزارتخانه‌ها یا سازمانها و موسسات وابسته به دولت یا شهرداریها یا نهادهای انقلاب اسلامی باشد یا به‌ نحوی از انحاء در امر جعل یا استفاده از مدارک و اوراق جعلی شرکت داشته باشد به حداکثر مجازات محکوم می‌گردد.

ماده ۵۲۸

هر کس مهر یا منگنه یا علامت یکی از ادارات یا موسسات یا نهادهای عمومی غیر دولتی مانند شهرداریها را جعل کند یا با علم به جعل‌استعمال نماید علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۲۹

هر کس مهر یا منگنه یا علامت یکی از شرکتهای غیر دولتی که مطابق قانون تشکیل شده است یا یکی از تجارتخانه‌ها را جعل کند یا با‌علم به جعل استعمال نماید علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۳۰

هر کس مهر یا تمبر یا علامت ادارات یا شرکت‌ها یا تجارتخانه‌های مذکور در مواد قبل را بدون مجوز بدست‌آورد و به طریقی که به‌حقوق و منافع آنها ضرر وارد آورد استعمال کند یا سبب استعمال آن گردد علاوه بر جبران خسارت وارده به دو ماه تا دو سال حبس محکوم خواهد شد.

ماده ۵۳۱

اشخاصی که مرتکب جرایم مذکور در مواد قبل شده‌اند هر گاه قبل از تعقیب به دولت اطلاع دهند و سایر مرتکبین را در صورت بودن‌معرفی کنند یا بعد از تعقیب وسایل دستگیری آنها را فراهم نمایند حسب مورد در مجازات آنان تخفیف داده می‌شود و یا از مجازات معاف خواهند‌شد.

ماده ۵۳۲

هر یک از کارمندان و مسوولان دولتی که در اجرای وظیفه خود در احکام و تقریرات و نوشته‌ها و اسناد و سجلات و دفاتر و غیر آنها از‌نوشته‌ها و اوراق رسمی تزویر کند اعم از این که امضاء یا مهری را ساخته یا امضاء یا مهر یا خطوط را تحریف کرده یا کلمه‌ای الحاق کند یا اسامی اشخاص‌را تغییر دهد علاوه بر مجازات‌های اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا به پرداخت شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی‌محکوم خواهد شد.

ماده ۵۳۳

اشخاصی که کارمند یا مسوول دولتی نیستند هر گاه مرتکب یکی از جرایم مذکور در ماده قبل شوند علاوه بر جبران خسارت وارده به‌حبس از شش ماه تا سه سال یا سه تا هیجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.

ماده ۵۳۴

هر یک از کارکنان ادارات دولتی و مراجع قضائی و مامورین بخدمات عمومی که در تحریر نوشته‌ها و قراردادهای راجع به وظایفشان ‌مرتکب جعل و تزویر شوند اعم از اینکه موضوع یا مضمون آن را تغییر دهند یا گفته و نوشته یکی از مقامات رسمی، مهر یا تقریریات یکی از طرفین را ‌تحریف کنند یا امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل یا چیزی را که بدان اقرار نشده است اقرار شده جلوه دهند علاوه بر مجازات‌های اداری و جبران ‌خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.

ماده ۵۳۵

هر کس اوراق مجعول مذکور در مواد (۵۳۲)، (۵۳۳) و (۵۳۴) را با علم به جعل و تزویر مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت‌وارده به حبس از شش ماه تا سه سال یا به سه تا هیجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

ماده ۵۳۶

هر کس در اسناد یا نوشته‌های غیر رسمی جعل یا تزویر کند یا با علم به جعل و تزویر آنها را مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران‌ خسارت وارده به حبس از شش ماه تا دو سال یا به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

مرجع صلاحیت دار برای رسیدگی به جرم جعل اسناد

این جرم به هر حال باید در دادگاه کیفری انجام شود و در دادگاه حقوقی تنها اجازه دارید برای سندی که بر علیه فردی است ادعای جعل کرد اما حتما برای رسیدگی آن باید به دادگاه کیفری روید. برای این که دادگاه کیفری را درست انتخاب کنید باید به جز صلاحیت ذاتی صلاحیت محلی را هم رعایت شود یعنی منظور این است دادگاه باید جایی باشد که جرم در حوزه قضایی آن صورت گرفته باشد  و یا این که جرم در آن جا کشف شده باشد و دیگر این که متهم در آن مکان مورد دستگیری شده است.چند مورد از موادی که در این خصوص برای شما اهمیت دارد را ذکر میکنیم که شما به آن ها رجوع کنید و مورد مطالعه قرار دهید.
ماده 307 قانون آیین دادرسی کیفری

ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری

بیشتر بخوانید: زمین خواری چیست؟

بیشتر بخوانید: معافیت سربازی چیست؟

بیشتر بخوانید: خروج از کشور با پاسپورت دیگران چگونه است؟

image
JM
نویسنده این مطلب

مهدی حنیور

ارسال دیدگاه

کاربر عزیز برای ارسال دیدگاه ابتدا باید عضو یا وارد شوید

عضویت / ورود
 
دیدگاه ها
این مطلب نظری ندارد