کاربر گرامی به وب سایت دادسرا یار خوش آمدید | برای استفاده کامل از امکانات سایت عضو یا وارد شوید

دادسرا چیست؟+بررسی تخصصی انواع دادسرا در نطام حقوقی

شما در حال مشاهده مطلب مذکور در بخش مقالات سایت می باشید

دادسرا چیست؟+بررسی تخصصی انواع دادسرا در نطام حقوقی

دادسرا چیست؟+بررسی تخصصی انواع دادسرا در نطام حقوقی

تعقیب مجرم، بررسی جرائم وهم چنین بررسی و تحقیق  مقدماتی از وظایف دادسرا می باشد. به طور معمول در حیطه قضایی هر شهرستان یک دادسرا می باشد که تحت نظارت یک دادستان اداره می گردد.ریاست دادسرا را دادستان برعهده دارد.

بررسی پرونده کیفری از ابتدا تا پایان سه مرحله انجام می گیرد :

مرحله اول : تحقیقات مقدماتی  که دربرگیرنده کشف جرم، پیگیری متهم وتحقیق  از متهم است.

مرحله دوم: دادرسی و صادر کردن حکم

مرحله سوم: انجام حکم

انجام مرحله نخست با نهادی به اسم دادسرا می باشد به این معنی که کشف جرم  تحت نظر دادستان  و اجرای تحقیق وظیفه بازپرس می‌باشد.  مرحله دوم یعنی محاکمه و صادر شدن رای  وظیفه دادگاه می باشد. همچنین دنبال کردن دعوای عمومی و همین‌طور دنبال کردن دعوای خصوصی  به تقاضای شاکی وظیفه دادسرا می باشد.

در دادسرا نحوه رسیدگی به پرونده چگونه می باشد؟ 

نخست باید شخص شاکی به دادسرایی که صلاحیت رسیدگی را دارد رجوع نماید. دادسرایی شایسته رسیدگی می باشد که جرم در حوزه آن اتفاق افتاده باشد. آغاز رسیدگی در دادسرا برعکس دادگاه لازم به دادن دادخواست نمی باشد همین که شخص شاکی ورقه شکواییه را کامل کندوآن را تحویل دهد کافی می باشد بعد دادستان ودادیار مبادرت به بررسی پرونده می نمایند واگر به تحقیقاتی هم احتیاج داشت با کمک نیروی انتظامی به تعقیب متهم وهمچنین انجام تحقیقات مبادرت می نمایند. وهرگاه متهم را گناهکار بدانند وسزاوارکیفر تشخيص دهند،با صادر کردن کیفرخواست پرونده را به دادگاه ارسال می کنند

دادسرای عمومی و انقلاب 

در دادسرا جهت بررسی قضایی یک مرجعی وجوددارد که بررسی اولیه درباره هرنوع جرمی را صورت می دهد تا روشن شود دلیل رخ دادن جرم چه بوده است وبه وسیله چه شخصی صورت گرفته است وبا جمع کردن مدارک واسناد مرتبط با جرم، ان ها را به دادگاهی که وظيفه رسیدگی دارد تسلیم می‌کند. 

در دادسرا چه اعضایی وجود دارند 

دادستان :

همان طور که قبلا ذکر شد رئیس دادسرا، دادستان می باشد که منطبق با قانون کشور، دارای وظایف واختیاراتی می باشد. 

* کشف جرم وآغاز به تعقیب کیفری بزهکاران ومجرمان 

* پیگیری جرایمی که جنبه حق الهی وعمومی دارد. 

*رسیدگی بر انجام تحقیقات اولیه وموارد مورد نیاز را به بازپرس تعلیم دهد. 

*پذیرفتن یا نپذیرفتن قرارهایی که از طرف دادیار یا بازپرس صادر می گردد. 

*توقیف وثیقه وگرفتن وجه التزام ( جت جبران زیان دربرابر انجام ندادن آن چه که تعهد کرده باشد) وگرفتن وجه الکفاله (پولی که ودادسرا مشخص می کند کفیل متعهد می گردد که در صورت تحویل ندادن متهم در مهلت تعیین شده بپر دازد.

*ملغی شدن یا تعلیق انجام حکم

*بر ضابطین دادگستری از نظر مسؤلیت هایی که با سمت ضابط وظیفه دارند ریاست ونظارت دارند.

معاون دادستان :

فردی است که زیر نظر دادستان، بخشی از مسؤلیت های داد سرا  را عهده دارمی شود ودر هنگام غيبت داد ستان جانشین او می گردد.

دادیار 

به فردی که از سوی دادستان نماینده می شود وغالبا در جرم هایی که خیلی مهم نیست مبادرت به انجام تحقیقات مقدماتی وگرداوری مدارک به سود یا برعلیه متهم می کند. 

بازپرس 

زیر نظر دادستان به انجام وظایف قانونی خود می پردازد. 

دادسرای اختصاصی 

دادسرای اختصاصی نقطه مقابل دادسرای عمومی می باشد وهمان گونه که از اسمش مشخص می باشد  بررسی جرائم ویژه درآن دادسرا انجام می گیرد که این جرم ها به وسیله اشخاصی اتفاق افتاده است که درحوزه وقسمتی از جامعه درحال کارکردن هستند که جامعه به آن ها حساسيت زیادی دارد.

انواع دادسرای اختصاصی 

 

1.دادسرای ویژه کارمندان دولت :

به تخلفات وجرم های کارمندان دولت دراین دادسرا رسیدگی می شود. که می توان به مقامات قضایی، استانداران، نظامیان و... اشاره کرد ومعاون دادستان عمومی ریاست آن را برعهده دارد. جرم هایی که به وسیله کارمندان دولت اتفاق می افتد ودردادسرای اختصاصی می توان آن را مورد بررسی قرار داد اموری مانند :اختلاس، رشوه خواری، کلاهبرداری، دزدی از اموال دولتی، استفاده نادرست از مقام دولتی وجایگاه شغلی و... اشاره کرد. 

دادسرای عمومی با دادسرای ویژه کارکنان چه فرقی دارد؟

از مهم‌ترین تفاوتی که می توان به آن پرداخت می توان گفت که جرم هایی که در هرکدام از شعبه های دادسرای عمومی مورد بررسی قرار می‌گیرد باید حتما در قلمرو قضایی آن شعبه اتفاق افتاده باشد. اما بررسی جرم هایی کارمندان دولت  در دادسرای ویژه کارمندان دولتی احتیاجی به مراعات کردن صلاحیت محلی ندارد ودر دادسرای مخصوص کارمندان هر حوزه قضایی قابل بررسی می باشد. 

دادسرای ویژه قاچاق کالا و ارز 

دراین دادسرا جرائمی که درارتباط با قاچاق کالا و ارز است را مورد بررسی قرار می دهد وتحقیق لازم را در ارتباط با قاچاق کالا و ارز انجام‌ می دهد. دراین جا می توان به جرائمی مانند قاچاق اجناس زیر خاکی یا عتیقه، حمل وپخش کردن نوارها وفیلم های زننده وزشت، حمل وپخش ماهواره مشروبات الکلی و... اشاره کرد. 

دادسرای ویژه اقتصادی :

وظیفه این دادسرا همان طور که ازاسمش پیداست رسیدگی به جرم های اقتصادی می باشد که منفعت عمومی وحق تمام اشخاص جامعه را به مخاطره می اندازند. به افرادی که جرم اقتصادی مرتکب می شوند مفسدافتصادی هم اطلاق می شود. جرم اقتصادی مانند اختلاس، گرفتن رشوه، کلاهبرداری جرائم گمرگی وغیره.. می باشد. 

دادسرای ویژه روحانیت: 

اشخاصی که در حیطه های گوناگون اقدام به خواندن دروس مرتبط با روحانیت نموده اند و لباس پیامبر را به تن نموده‌اند  نسبت به بقیه اشخاص در کردار و اخلاق و گفتار  زیر ذره‌بین می‌باشند  و مردم جامعه نسبت به این قشر افراد حساس تر هستند  به همین دلیل این قبیل اشخاص که به عنوان سرمشق  برای بقیه اشخاص جامعه می باشند

 توقع زیادتری ازآن ها می شود  که اشتباه زشت و زننده ای در رفتار و اعمال و اخلاق  آنها  وجود نداشته باشد اما هرشخصی  فارغ از جایگاه خود، می‌تواند درهر زمینه ای دچار لغزش وخطا گردد.  به همین خاطر جهت روحانیون هم دادسرای جداگانه‌ای مشخص شده است که  جرم های آنهارا مورد بررسی قرار می دهد. ولی این موضوع قابل اهمیت است که در این دادسرا تنها به بررسی جرم های کیفری روحانیون می پردازد  وبررسی جرائم حقوقی و دعوای خانوادگی آنها در دادسرای عمومی مورد رسیدگی قرار می گیرد. 

دادسرای ویژه جرائم پولی و بانکی: 

همان گونه  که از اسمش مشخص می باشد  به جرائمی که در بانک‌ها و صرافی ها رخ می دهد را مورد بررسی قرار می دهد.  تقلب و اختلال در مسیر بازار ارز،  احداث بانک ها و موسسات اعتباری بدون جواز،  جرائمی که به بورس مرتبط می باشد وغیره...  از نمونه جرائم  قابل رسیدگی در دادسرای ویژه جرایم پولی و بانکی می باشد. 

 دادسرای ویژه پزشکان: 

منظور از جرائم پزشکی آن قبیل از جرائم پزشکی می باشد که به علت کوتاهی و اشتباه پزشکان و پرستاران اتفاق می افتد.  که می توان به اخذ رشوه و زیرمیزی،  اخذ حق ویزیت زیادتر از تعرفه گفته شده،  احداث درمانگاه و مطب پزشکی بدون جواز،  جعل پروانه پزشکی و غیره.. اشاره نمود. 

دادسرای ویژه  اطفال و نوجوانان: 

دراین دادسرا به جرائم  کودکان و نوجوانانی که به سن قانونی نرسیده باشند را مورد بررسی قرار می دهد  وبه علت اینکه در این دادسرا جرم های اشخاصی را مورد بررسی قرار بدهیم می دهند که  از لحاظ عقلی به رشد کافی نرسیده‌اند ونمی توان آنها را بالغ به حساب آورد،  جهت بررسی جرم های آن‌ها دادسرای جداگانه ای  پیش بینی شده است که ضابطین باید در برابر آن ها برخورد متفاوتی از خود نشان دهند.  اغلب پدر و مادر این بزهکاران  در مسیر بررسی به جرائم آنها همراه بچه های خود می باشند. 

دادسرای ارشاد : 

بررسی جرایمی که با عفت عمومی و اخلاق حسنه  مغایرت داشته باشد و باعث بی بندوباری اجتماعی واخلاقی در جوامع می گردد در دادسرای ارشاد مورد بررسی قرار می گیرد.  از جرائمی که می‌توان به آن اشاره کرد مثل: نداشتن حجاب اسلامی و مراعات نکردن اخلاق اسلامی بانوان در مکان های عمومی و برابر دیدگان مردم،  استفاده و پخش مشروبات الکلی در مکان های عمومی،  اقدام به حرکات زشت و حرام در در برابر دیدگان همه وغیره.. 

 دادسرای  دیوان عالی کشور: 

دادسرای دیوان عالی کشور در معیت دیوان عالی کشور وظایف خود را انجام می‌دهد وبه دلیل اینکه دیوان عالی کشور  در تهران ساکن است  و شایستگی آن کشوری می باشد  دادسرای دیوان عالی کشور هم به همین خاطر در تهران مستقر می باشد و شایستگی آن مشمول همه قلمرو جمهوری اسلامی ایران است. 

این دادسرا متشکل از دادستان کل کشور،  معاون اول،  ۶ معاون و به مقدار مورد نیاز دادیارمی باشد.  درمیان قاضی های دادسراها از نظر سلسله مراتب دادستان کل کشور بالاترین مقام قضایی به حساب می آید که رئیس دادسرای دیوان عالی کشور هم می‌باشد.  اصل صدوشصت ودو قانون اساسی  به بررسی این موضوع پرداخته است.  ریاست قوه قضاییه با مشاوره گرفتن از قضات دیوان عالی کشور به مدت ۵ سال او را به این سمت منصوب می نماید. 

دادسرای نظامی :

 به جهت انجام تحقیقات مقدماتی  در ارتباط با جرائم مرتبط به وظایف خاص نظامی و انتظامی  کارکنان نیروهای مسلح،  دادسرای نظامی به همرا دادگاه نظامی  تشکیل می گردد. دادسرای نظامی  تنها در مرکز استان وجود دارد و در بقیه شهرستان ها چنان چه لازم باشد  دادسرای نظامی ناحیه تشکیل می شود.  ماده۵۸١ قانون آیین دادرسی کیفری به این موضوع اختصاص داده شده است. در هنگام جنگ دادسرای نظامی به همراه دادگاه نظامی تشکیل می گردد. 

مراحل شکایت کیفری در دادسرا به چه صورت است؟ 

شکایت از فردی که خلافی را انجام داده است واین اقدام او مطابق قوانین جرم به حساب می آید و مجازاتی ازسوی قاضی برای آن در نظر گرفته شده است را شکایت کیفری می نامند. نخست شکایت کیفری در دادسرا طرح‌های می گردد، به این معنی که شکایت نامه ایی به دادستان می نویسید ومشتکی عنه (شخصی که از او شاکی می باشید) را بانام واطلاعات ونشانی معلوم می کنید وشرح شکایت خود را بنویسید وهمچ اسناد ومدارک خودرا به شکواییه ضمیمه نمایید. نگارش شکایت نامه کیفری روش مخصوصی ندارد ومثل دعوای حقوقی احتیاجی به فرم های مخصوص ندارد ولی بهتر است شکوائیه ازلحاظ جمله بندی‌ خوانا ومرتب نوشته شود

نقش متفاوت دادسرا در شکایت کیفری وحقوقی   

١.در شکایت کیفری برای فرد مرتکب جرم از طرف دادگاه مجازات مشخص می شود اما جهت دعوای حقوقی دادگاه مجازاتی را مشخص نمی کند وتنها مرتکب جرم را مجبور می کند تا وظایفش را درقبال دیگران انجام دهد یا این که حق آنان را بپردازد. 

٢.می توانید جهت شکایت کیفری از هرورقه ای استفاده کنید وبه محاکم قضایی ارائه نماید، اما جهت شکایت حقوقی باید در ورقه های خاصی به اسم دادخواست تنظیم کرد د رصورتی که غیرازاین باشد مورد قبول محاکم قرار نمی گیرد. 

٣.جهت شکایت کیفری باید نخست به دادسرا مراجعه شود وپس از انجام تحقیقات در کلانتری ودادسرا، برای بررسی به دادگاه ارسال می شود. اما دادخواست حقوقی مستقیم به دادگاه تسلیم می شود. 

۴.جهت شکایت کیفری هیچ نیازی به داشتن وکیل نمی باشد می توانید بدون داشتن وکیل کیفری شکایت خودرا در دادگاه طرح نماید، اما بیشتر شکایت های حقوقی باید به وسیله وکیل دادگستری طرح گردد. 

۵.جهت طرح کردن شکایت کیفری فرقی نمی کند که از چه نوعی باشد تنها یک تمبر  با مبلغ کم  نياز می باشد که در دادگستر ی برروی آن زده می شود، اما جهت مطرح کردن شکایت حقوقی، باید به اندازه ارزش مالی که درباره آن دعوا طرح شده یک ونیم در هزار تمبر ابطال شود. 

۶.بیشتر شکایت های کیفری حتی بعداز این که شکایت از سوی شاکی پس گرفته می شود ولی پرونده بسته نمی گرددمانند شکایت درباره رشوه، قتل، زنا. اما در شکایت حقوقی بعداز پس گرفتن دعوا از سوی شکایت کننده پر ونده بسته می شود. 

٧.در شکایت های کیفری به شخصی که شکایت کرده است شاکی می گویند به شخص مقابل اومتشاکی یا مشتکی عنه ویا متهم می گویند وبه موضوع پرونده هم اتهام گفته می شود. ولی در شکایت های حقوقی، به شخصی که شکایت کرده است خواهان گفته می شود وبه شخص مقابل او خوانده می گویند وبه موضوع پرونده خواسته گفته می شود. 

٨.در شکایت کیفری جهت دعوت کردن متهم به دادگاه ورقه‌ای به اسم احضاریه برای او ارسال می شود اما جهت دعوت کردن شخص شکایت حقوقی یا خوانده از برگه هایی به اسم اخطاریه استفاده می کنند. 

٩.در صورتی که متهم در شکایت کیفری به احضاریه اهمیتی ندهد ودر مهلت مشخص شده خودرا به محاکم قضایی معرفی نکنند،اورا دستگیر وبا زور به دادگستری برده می شود اما در شکایت های حقوقی درصورتی که خوانده سروقت حضور نیاید منتظرش نمی مانند واحتمال دارد که حق را به خواهان بدهند. 

١٠.بدون داشتن وکیل هم می توان در دعوای کیفری به رأی دادگاه اعتراض کرد وتقاضای فرستادن پرونده به دادگاه تجدید نظر کردامادر دعاوی حقوقی تنها وکیل دادگستری باید از طریق دادخواست تجدیدنظر تقاضای تجدید نظر نماید

image
JM
نویسنده این مطلب

مهدی حنیور

ارسال دیدگاه

کاربر عزیز برای ارسال دیدگاه ابتدا باید عضو یا وارد شوید

عضویت / ورود
 
دیدگاه ها
این مطلب نظری ندارد