کاربر گرامی به وب سایت دادسرا یار خوش آمدید | برای استفاده کامل از امکانات سایت عضو یا وارد شوید

بررسی تخصصی مجازات تعزیری و نکات مهم آن-کاربردی

شما در حال مشاهده مطلب مذکور در بخش مقالات سایت می باشید

بررسی تخصصی مجازات تعزیری و نکات مهم آن-کاربردی

بررسی تخصصی مجازات تعزیری و نکات مهم آن-کاربردی

مجازات تعزیری

به نوشته دادسرایار در مقاله مجازات تعزیری

دادسرایار 24 ساعته در خدمت شماست حتی روز های تعطیل

021-91-01-61-52

در کشور ما انواع مجازات وجود خواهد داشت،منتها یکسری مجازات در شرع پیش بینی،شده است ولی یکسری از مجازات خیر،یکسری مجازات قابل بخشش خواهند بود،منتها یکسری از مجازات قابل بخشش نمیباشند،حال در این مقاله قصد داریم در مورد مجازات تعزیری که یکی از انواع مجازات است برای شما عزیزان بیشتر توضیح بدهیم.

قانون برای برقراری نظم تدوین شده و افراد موظفند که قوانین حاکم برجامعه را رعایت کنند اگر نه مجازات می شوند.

طبق قانون کشور ما ،مجازات اصلی به چهار دسته تقسیم می شود : قصاص ، دیه ، مجازات حدی و مجازات تعزیری.

هر یک از این چهار نوع مجازات اصلی ، دارای شرایطی هستند و اعمال هر کدام بسته به تحقق این شرایط است. مجازات تعزیری نیز یکی از انواع چهار مجازات اصلی که قانون گذار برای جرائم تعزیری ، به آن حکم می کند.

در قانون مجازات اسلامی ، بخشی به جرائم و مجازات های تعزیری اختصاص یافته است.

هرگونه تصمیم گیری در خصوص اقدامات تامینی همچون مجازات فقط در صورتی امکان دارد که فرد مرتکب جرمی شده باشد. در رابطه با اقدامات تامینی امکان دارد از سوی مرجع اداری و نه لزوما قضایی نیزصورت گیرد. در رابطه با دسته بندی مجازات ها همانطور که قانون مجازات اسلامی تصریح کرده شامل: حدود قصاص ودیات و تعزیرات و اقدامات تأمینی و تربیتی می شود.

مجازات تعزیری در ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی تعریف شده است مطابق قانون در صورت ارتکاب اعمالی که از نظر شرع حرام است یا تخلف از مقررات حکومت این مجازات اعمال می شود. کلیه احکام تعزیر از جمله نوع و مقدار و کیفیت اجرا و انجام آن و قواعد مربوط به تخفیف یا تعلیق و از بین بردن آن توسط قانون معین می شود.

دادگاه به نکات ذیل در صدور حکم مجازات تعزیری توجه می نماید:

_انگیزه مجرم و حالات روحی و روانی او در زمانی که مرتکب جرم شده است.

_نحوه انجام جرم و و حدود تخلف از وظیفه و آثار مخرب آن.

_اعمالی که مجرم پس از ارتکاب جرم انجام میدهد.

_سابقه و حالات شخصی و خانوادگی و موقعيت مجرم در اجتماع ومیزان اثرگذاری تعزیر بر مجرم.

یکی از اشتباهات متداول در بکارگیری کلمات میان عموم مردم جامعه خریدن حبس تعزیری می باشد.

با توجه به اینکه حبس در حقیقت مجازات و جزای جرم می باشد خرید و فروش آن امکان پذیر نیست البته در صورت وجود جهت ها و کیفیات مخففه امکان تبدیل آن به جزای نقدی آن هم شامل جرم های ذکر شده در مجازات های جایگزین حبس می باشد.

کیفیات مخففه در مجازات تعزیری شامل موارد ذیل می باشند:

_بخشش شاکی یا مدعی خصوصی

_کمک قابل توجه مجرم در شناختن شریکان یا کسانی که به او کمک کرده اند، یافتن ادله یا یافتن اموال و اشیا ناشی از جرم یا استفاده شده برای انجام جرم.

_شرایط به خصوص موثر در انجام جرم مثل رفتار یا گفتاری که تحریک کننده شخص متضرر از جرم باشد یا داشتن انگیزه مثبت برای ارتکاب جرم خبر دادن مجرم پیش از تعقیب یا اقرار موثر او در زمان شروع تحقیق ورسیدگی پشیمانی، سابقه خوب و یا شرایط خاص مجرم مثل پیری یا بیماری تلاش مجرم جهت کاهش آثار جرم ارتکاب یافته با تلاش او برای جبران، خسارات برخواسته از جرم، کم بودن زیان وارد شده به شخص بزه دیده یا کم بودن نتیجه زیانبارجرم ارتکاب یافته،دخالت کم رنگ شریک یا معاون در ارتکاب جرم.

مجازات تعزیری شامل چه درجاتی می شود؟

بر اساس ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی در جرایم تعزیری درجه ۳ تا ۸ دادگاه مختار است با دارا بودن شرایط تعیین شده برای تعویق صدور حکم اجرای کلیه یا بعضی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق کند.

دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری هم مختار است بعد از اجرای یک سوم مجازات از دادگاه صادرکننده حکم قطعی درخواست تعلیق کند.

همینطور مجرم هم این امکان را دارد که پس از اعمال یک سوم مجازات با داشتن شرایط مقرر در قانون به واسطه دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری درخواست تعلیق کند.

تعلیق در مجازات حبس درجه ۳ تا ۸ مصداق پیدا کرده و درصورت بودن شرایط تعیین شده در تعويق حکم اجرای مجازات یک تا پنج سال معلق میشود.

تعزیر در زمره مجازات ها به شمار می رود در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ مورد تصریح قرار گرفته است و در برابر حبس حدی قرار می گیرد البته حبس تعلیقی حبسی می باشد که به علت وجود شرایط تعویق قابل تعليق بودن باشد.

به این دلیل که شرایط تعلیق مجازات از قبیل حبس همان شرایط تعویق است.

قانون های در باب کاهش مجازات حبس تعزیری چیست؟

ماده 1- مجازاتهای مقرر در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی تعزیرات و مجازات های بازدارنده مصوب ۲/۳/۱۳۷۵ با اصلاحات و الحاقات بعدي به شرح زیر کاهش یافته یا تبدیل می شود.

الف۔ مجازات حبس موضوع ماده (۶۱۴) قانون (به استثناي تبصرہ آن) به حبس درجه شش.

ب- مجازات حبس موضوع ماده (۶۲۱) قانون، در صورتی که ارتکاب

جرم به عنف یا تهدید باشد به حبس درجه چهار و در غیر این صورت به حبس درجه پنج.

پر تبصره ماده (۶۲۱) قانون، نسخ و در مورد شروع به جرم آن مطابق ماده (۱۲۲) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/۲/۱۳۹۲ عمل می شود.

ت- مجازات حبس موضوع ماده (۶۷۷) قانون، در صورتی که میزان خسارت وارده یکصد میلیون (۱۰۰,۰۰۰۰۰۰۰) ریال یا کمتر باشد به جزاي نقدي تا دو برابر معادل خسارت وارده.

ث- مجازات حبس موضوع ماده (۶۸۴) قانون به حبس درجه شش.

ج- مجازات موضوع مواد (۶۰۸) و (۶۹۷) قانون به جزاي نقدي درجه شش.

ماده ۲- یک تبصره به شرح زیر به ماده (۱۸) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/۲/۱۳۹۲ با اصلاحات الحاقات بعدي الحاق می شود:

تبصرہ۔ چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس رابیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، بایدمبتنی بر بندهای مقرر در این ماده و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقررقانوني را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامي درجه چهار مي باشد.

ماده۳- یک تبصره به شرح زیر به عنوان تبصره (۶) به ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی الحاق می شود:

تبصرہ۶۔ تمام حبسهای ابد غيرحدی مقرر در قانون به حبس درجه یک تبدیل می شود.

ماده۴- صدر ماده (۲۳) قانون مجازات اسلامی به شرح زیر اصلاح و بندها و تبصره های ذیل آنابقاء می شود:

ماده۲۳- دادگاه مي تواند فردي را که به حد، قصاص یامجازات تعزيري محکوم کرده است، با رعایت شرایط مقرر در این قانون، متناسب با جرم ارتکابي و خصوصیات وي به يك يا چند مجازات از مجازاتهاي تكميلي بندها وتبصره های این ماده محکوم نماید.

ماده ۵- ماده (۲۸) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/۲/۱۳۹۲به شرح زیر اصلاح می شود:

ماده۲۸- کلیه مبالغ مذکور در این قانون و سایر قوانین ازتاریخ تصویب آنها در مورد تمام جرائم و تخلفات از جمله مجازات نقدی، به تناسب نرخ تورم اعلام شده از سوی بانک مرکزی، هر سه سال یکبار به پیشنهاد وزیر دادگستری وتصویب هیأت وزیران تعديل و در مورد احکامی که بعد ازآن صادر می شود، لازم الاجراء می گردد.

ماده ۶- ماده (۳۷) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/۲/۱۳۹۲به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می شود:

ماده۳۷- در صورت وجود يك يا چند جهت از جهات تخفیف، دادگاه مي تواند مجازات تعزيري را به نحوي که به حال متهم مناسب تر باشد به شرح زیر تقلیل دهد یا تبدیل کند:

الف۔ تقلیل مجازات حبس به میزان یك تا سه درجه در مجازات های درجه چهار و بالاتر.

ب۔ تقلیل مجازات حبس درجه پنج و درجه شش به میزان یک تا دو درجه یا تبدیل این مجازات و مجازات حبس درجه هفت حسب مورد به جزای نقدی متناسب با همان درجه؛

پ۔ تبدیل مصادره کل اموال به جزاي نقدي درجه يك تاچهار.

ت- تقليل انفصال دائم به انفصال موقت به میزان پنج تا پانزده سال.

ث۔ تقلیل سایر مجازاتهاي تعزيري به میزان یك یا دو درجه یا تبدیل آن به مجازات دیگر از همان درجه یا یک درجه پایین تر.

تبصرہ۔ چنانچه در اجرای مقررات این ماده با سایر مقرراتی که به موجب آن مجازات تخفیف می-یابد، حکم به حبس کمتر از نود و يك روز صادر شود، به مجازات جایگزین مربوط تبدیل می شود.

ماده۷- یک تبصره به شرح زیر به ماده (۴۷) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/۲/۱۳۹۲ الحاق می شود: تبصرہ۔ در جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور درصورت همکاری مؤثر مرتکب در کشف جرم و شناسایی سایر متهمان، تعلیق بخشی از مجازات بلامانع است.

همچنین تعلیق مجازات جرائم علیه عفت عمومی (به جز جرائم موضوع مواد (۶۳۹) و (۶۴۰) کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي تعزيرات و مجازات هاي بازدارنده با اصلاحات و الحاقات بعدي) و کلاهبرداری وکلیه جرائم در حکم کلاهبرداری و جرائمي که مجازات کلاهبرداری درباره آنها مقرر شده یا طبق قانون کلاهبرداری محسوب می شود و شروع به جرائم مقرر دراین تبصرہ، بلامانع است. رعایت ماده (۴۶) این قانون درخصوص این تبصره الزامي است.

تعزير غیرشرعی چیست؟

یکی از اختیاراتی که شارع مقدس به حاکم داده است ،اختیار تعیین مجازات توسط حاکم با توجه به اوضاع زمانی و مکانی ، میباشد . بنابراین بعضی اعمال ، باتوجه به شرایط حاکمیتی جامعه جرم انگاری میشود.

درجات مجازات تعزیری:

بر اساس قانون مجازات اسلامی مجازاتهای تعزیری به هشت درجه تقسیم میشود:

درجه ۱=حبس بیش از بیست و پنج سال

_جزای نقدی بیش از یک میلیارد (۱.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال

_مصادره کل اموال

_ انحلال شخص حقوقی

درجه ۲=حبس بیش از پانزده تا بیست و پنج سال

_جزای نقدی بیش از پانصد و پنجاه میلیون (۵۵۰.۰۰۰.۰۰۰)

_ریال تا یک میلیارد (۱.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ريال

درجه ۳=حبس بیش از ده تا پانزده سال

_جزای نقدی بیش از سیصد و شصت میلیون (۳۶۰.۰۰۰.۰۰۰)

_ریال تا پانصد و پنجاه میلیون (۵۵۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال

درجه ۴=حبس بیش از پنج تا ده سال

_جزای نقدی بیش از یکصد و هشتاد میلیون (۱۸۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا سیصد و شصت میلیون (۳۶۰.۰۰۰.۰۰۰) ريال

درجه ۵=حبس بیش از دو تا پنج سال

_جزای نقدی بیش از هشتاد میلیون (۸۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یکصد و هشتاد میلیون (۱۸۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال

_محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از پنج تا پانزده سال

_ممنوعیت دائم از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی

_ممنوعیت دائم از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی

درجه ۶=حبس بیش از شش ماه تا دو سال

_جزای نقدی بیش از بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا هشتاد میلیون (۸۰.۰۰۰.۰۰۰) ربال

_شلاق از سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه و تا نود و نه ضربه در جرایم منافی عفت

_محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از شش ماه تا پنج سال

_ انتشار حکم قطعی در رسانه ها

_ ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال

_ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری توسط اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال.

درجه ۷=حبس از نود و یک روز تا شش ماه

_جزای نقدی بیش از ده میلیون (۱۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال

_شلاق از یازده تا سی ضربه

•_محرومیت از حقوق اجتماعی تا شش ماه

درجه ۸=حبس تا سه ماه

_ جزای نقدی تا ده میلیون (۱۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال

_ شلاق تا ده ضربه

مجازاتی که حداقل آن منطبق بر یکی از درجات فوق و حداکثر آن منطبق با درجه بالاتر باشد، ازدرجه بالاتر محسوب میشود.

تعلیق مجازات چیست؟

طبق ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی در جرایم تعزیری درجه سه تا هشت دادگاه می تواند در صورت وجود شرایط مقرر برای تعویق صدور حکم، اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق نماید.

دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری نیز پس از اجرای یک سوم مجازات می تواند از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، تقاضای تعلیق کند.

همچنین محکوم می تواند پس از تحمل یک سوم مجازات، در صورت دارا بودن شرایط قانونی، از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری تقاضای تعليق نماید.

تعلیق در مجازات حبس به این معناست که حبس درجه ۳ تا ۸ در صورت وجود جهات مقرر در تعویق حکم اجرای مجازات را یک تا پنج سال معلق کنند.

جهات مقرر نیز عبارتند از:

_ وجود جهات تخفیف

_پیش بینی اصلاح مرتکب

_جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران

_ فقدان سابقه کیفری مؤثر

تفاوت مجازات حدی با مجازات تعزیری در چیست؟

تفاوت مجازات های حدی با مجازاتهای تعزیری میزان مجازات های حدی در قرآن تعیین شده است بنابراین قاضی درهنگام رسیدگی نمی تواند میزان آن را تغییر دهد در حالی که میزان مجازاتهای تعزیری توسط قانون گذار تعیین می شود و اغلب به صورت حداقل و حداکثر تعیین می گردد و قاضی می تواند میزان آن را بین حداقل و حداکثر تعیین کند علاوه بر این مجازاتهای تعزیری قابل تخفیف، تشدید، تعلیق و تعویق میباشند،تفاوت دیگر که باید ذکر شود، این است که طريقه اجرای مجازات های جدی هم در شرع مشخص شده میباشد.

حبس تعزیری در مقابل حبس حدی: حبس تعزیری به حبسی گفته می شود که در برابر حبس ابدی،قرار گرفته باشد. این نوع مجازات که به نوعی تادیب محسوب می شود،بر طبق شرع و ماده ۱۶ موجود در قانون مجازات اسلامی ایران در اختیار حاکم قرار گرفته است. در واقع این نوع حبس برای آن دسته از جرایمی است که برایشان در شرع مجازات دقیق تعیین نشده است.

آثار تعيين مجازاتهای تعزیری چیست؟

١- تخفیف مجازات: به موجب ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی در صورت وجود یک یا چند جهت از جهات تخفیف (مثل گذشت شاکی یا مدعی خصوصی، کوشش متهم به منظور تخفيف آثار جرم یا اقدام وی برای جبران زیان ناشی از آن و...) دادگاه میتواند مجازاتهای تعزیری را به نحوی که به حال متهم مناسب تر باشد تقلیل دهد یا تبدیل کند.

۲- تعویق صدور حکم: به موجب ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی در جرائم موجب تعزیر درجه ۶تا ۸، دادگاه میتواند پس از احراز مجرمیت متهم با ملاحظه وضعیت فردی، خانوادگی، اجتماعی و سوابق و اوضاع و احوالی که موجب ارتکاب جرم گردیده است صدور حکم را به مدت ۶ ماه تا ۲ سال به تعویق اندازد.در این مدت قاضی انجام یک سری فعالیت هایی را برای شخص مرتکب در نظر میگیرد نهایتا پس از گذشت مدت تعویق با توجه به میزان پایبندی مرتکب به اجرای دستورهای دادگاه، گزارش مددکار اجتماعی و نیز ملاحظه وضعیت مرتکب دادگاه حسب مورد به مجازات یا صدور حکم معافیت از مجازات اقدام نماید.

۳- تعلیق اجرای مجازات: به موجب ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی در جرائم تعزیری درجه ۳ تا ۸، دادگاه میتواند اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از ۱ تا ۵ سال معلق کند. پس از تعلیق اجرای مجازات، فرد مجرم به جای زندانی شدن آزاد می شود.

در واقع تعلیق اجرای مجازات یعنی اینکه مجازات مجرم به طورموقت و در مدت زمانی مشخص اجرا نشود.

۴- نظام نیمه آزادی:در حبسهای تعزیری درجه ۵ تا ۷ دادگاه صادر کننده حکم قطعی میتواند محکوم را با رضایت خود او تحت نظام نیمه آزادی قرار دهد.

نظام نیمه آزادی شیوه ای است که براساس آن محکوم می تواند در زمان اجرای حکم حبس فعالیت های حرفه ای، آموزشی، حرفه آموزی، درمانی و نظایر آن را در خارج از زندان انجام دهد.

در واقع در نظام نیمه آزادی مجرم به صورت نیمه وقت آزاد می شود، اما بر او نظارت می شود.

۵-نظام آذادی مشروط: در مورد محکومیت به حبس تعزیری دادگاه صادر کننده حکم میتواند در مورد محکومان به حبس بیش از ۱۰ سال پس از تحمل نصف و در سایر موارد پس از تحمل یک سوم مدت مجازات به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام حکم به آزادی مشروط صادر کند و محکوم به حبس از زندان آزاد شود.

۶-مجازات جایگزین حبس: برخی تصور می کنند که حبس تعزیری قابل فروش است، در صورتی که چنین چیزی صحت ندارد. اما می توان حبس تعزیری را به جزای نقدی تبدیل نمود.

مجازات های جایگزینی که قانونگذار درنظر گرفته عبارتند از: دوره مراقبت خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی، جزای نقدی روزانه و محرومیت از حقوق اجتماعی که فقط در حبسهای تعزیری اعمال می شود.

در واقع قانون گذار به این نتیجه رسیده است که اعمال مجازات حبس در بسیاری از موارد اثر اصلاحی نداشته به همین دلیل در خصوص حبسهای کوتاه مدت تعزیری اقدام به تعیین مجازات های جایگزین نموده است.

image
JM
نویسنده این مطلب

مهدی حنیور

ارسال دیدگاه

کاربر عزیز برای ارسال دیدگاه ابتدا باید عضو یا وارد شوید

عضویت / ورود
 
دیدگاه ها
این مطلب نظری ندارد